Speelforum: debatten over de kracht van spelen

homepage

Ruimte voor de Jeugd en IPA (International Play Association) organiseren vanaf nu twee keer per jaar een Speelforum. Een gelegenheid om in wisselende samenstelling, los van belangen van organisaties, met elkaar te debatteren. Het Speelforum helpt bij de uitwisseling van actuele kennis tussen onderzoekers, professionals, vrijwilligers, overheden en ouders. De debatten zijn gebaseerd op praktijkonderzoek naar actuele vragen over spelen. Het eerste Speelforum vond plaats op 23 juni 2016 in Utrecht. 

Concerns
De debatten van het Speelforum komen voort uit de zorgen (‘concerns’) over de speelkansen van kinderen, zoals geformuleerd in artikel 31 van het Kinderechtenverdrag door het Comité inzake de Rechten van het Kind (General Comment nr. 17):

1. Onvoldoende erkenning van het belang van vrij spel
2. Onveilige en gevaarlijke leefomgevingen
3. Intolerantie voor kinderspel in de openbare ruimte
4. Onvoldoende toegang tot natuur
5. Balans tussen leerzame risico’s en veiligheid
6. Prestatiedruk, met name in het onderwijs
7. Overgestructureerd en geprogrammeerd dagschema
8. Onvoldoende artistieke en culturele mogelijkheden
9. Toenemende rol van elektronische media
10. Marketing en commercialisering van spel

Zo werkt het Speelforum
• Het Speelforum vindt twee maal per jaar plaats. Aan het einde van elke bijeenkomst wordt de ‘speelstok’ doorgegeven en het volgende debat aangekondigd: thema, locatie en samenwerkende partners.
• Betrokkenen uit het werkveld kunnen het initiatief nemen, thema’s aandragen en (mede) de organisatie op zich nemen, samen met de projectgroep vanuit het Platform Ruimte voor de Jeugd. Eventuele kosten worden gefinancierd uit een deelnemersbijdrage.
• Interesse om betrokken te zijn bij een volgend Speelforum-debat? Laat het ons weten via info@ruimtevoordejeugd.nl.

Lees meer...

Speelforum: ‘Kinderen hebben risico’s nodig om zich te ontwikkelen’

homepage

Op 23 juni 2016 organiseerden Platform Ruimte voor de Jeugd en de International Play Association het eerste Speelforum. Centraal thema was de balans tussen veiligheid en leerzame risico’s bij het spelen. We willen onze kinderen zó goed beschermen, dat we ze de kans ontnemen te leren omgaan met risico’s die het leven nu eenmaal met zich meebrengt. Een bekend dilemma voor iedereen die zich met opvoeding bezighoudt en waarover menig debat wordt gevoerd.

Kindbeeld
Tijdens het Speelforum ging het gesprek een laag dieper: achter de bezorgdheid waarmee we kinderen omgeven, ligt een beeld van het kind als een kwetsbaar wezen. De inleiders, Prof. Joachim Duyndam en promovendus Martin van Rooijen, verkenden de filosofische en pedagogische contouren van deze kwestie.
‘Het beeld van het kwetsbare kind past binnen een samenleving die gefocust is op veiligheid’, aldus Duyndam. ‘Je kind bewust risico’s laten lopen roept gevoelens van angst en schuld op. We doen kinderen echter ernstig tekort door ze uitsluitend als kwetsbaar te zien. Want kinderen zijn ook veerkrachtig en hebben in hun spel juist risico’s nodig hebben om zich te ontwikkelen.’

Leerzame risico’s
De afweging welke risico’s aanvaardbaar zijn, vergt sensitiviteit en gevoel voor de context, stelde Van Rooijen: ‘Een sloot met verdrinkingsgevaar voor een kleuter wordt een aantrekkelijk risico voor het kind als het een zwemdiploma heeft’.
In het aansluitende debat met de goedgevulde zaal bleek brede herkenning: ‘We zien overbezorgde ouders die hun kind niet kunnen loslaten’. En klonk het advies om in te spelen op het risico-denken: ‘We moeten laten zien dat er een veel groter risico is, nl. kinderen niet vrij laten spelen’.

Debatten over het belang van spelen
Het Speelforum vindt vanaf nu twee maal per jaar plaats. Het biedt de gelegenheid om, los van belangen, te debatteren over de waarde van spelen. De aftrap van elk Speelforumdebat wordt verzorgd door wetenschappers die onderzoek doen naar het fenomeen spelen. Aansluitend gaan zij in gesprek met mensen uit de praktijk van opvoeding, onderwijs en kinderopvang. Zo tillen we het maatschappelijk debat over spelen naar een hoger niveau.

De thema’s van het Speelforum komen voort uit de zorgen (‘concerns’) over de speelkansen van kinderen, zoals geformuleerd in artikel 31 van het Internationale VN Verdrag inzake de Rechten van het Kind en het General Comment nr. 17.
 

Lees meer...

Onderzoek: opgroeien in achterstandswijk kan leiden tot problemen in puberteit

Opgroeien in een achterstandswijk is gerelateerd aan gedragsproblemen en kan leiden tot een uitbarsting van problemen bij de overgang naar adolescentie. Dat concluderen onderzoekers van de Universiteit van Maastricht op basis van een onderzoek in Rotterdam. Het effect staat los van de sociaal-economische status van het gezin. De openbare gezondheidszorg zou meer aandacht moeten schenken aan de omgeving waarin een kind opgroeit.

J. Schneiders e.a.: ‘Neighbourhood socioeconomic disadvantage and behavioural problems from late childhood into early adolescence’. In: Journal of Epidemiology and Community Health 2003; 57: 699703.

Een samenvatting van het onderzoek staat op www.jech.com

 

Lees meer...

Kees Both: 'Natuurervaringen belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen'

Het ontbreken van natuurervaringen kan negatieve gevolgen hebben voor het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. Scholen doen er goed aan, te zorgen voor een natuurlijke speel- en leeromgeving dichtbij het schoolgebouw. Dat betoogt Kees Both in het oktobernummer van De Wereld van het Jonge Kind.

Both wijst erop dat kinderen dankzij de moderne media weliswaar hun kennis over natuur kunnen uitbreiden, maar dat de TV en de computer ook een gereduceerd beeld geven van de wekelijkheid: 'Er is geen sprake van een lijfelijke ontmoeting. Ook zijn veel processen die ons met de natuur verbinden onzichtbaar geworden, zoals de voedselproductie. Kinderen weten daardoor steeds minder van de herkomst van het voedsel.'

Creativiteit
Volgens Both kan de natuur op allerlei manieren bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen. Hij noemt onder andere de ontwikkeling van de creativiteit: 'Mensen leven in een wereld van symbolen, metaforen, e.a. Maar die symbolen en metaforen worden, als het goed is, ook gevoed vanuit directe zintuiglijke, lijfelijke ervaringen met natuur. (…) In de onderbouw van basisscholen wordt heel wat gezongen over de natuur (symbolen) – over ‘krekeltjes en korenbloemen blauw’, over ‘de kastanje aan de bomen en de eikels op het mos’, etc. Maar wordt dat nog gevoed vanuit ontmoetingen met natuur? Wordt er nog geleefd met natuur?'

Both: 'Spelen in de natuur kan ook een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het kind als persoon (identiteitsontwikkeling), door de verbondenheid met een plek die tegelijkertijd vertrouwd is en op wezenlijke punten ook ‘vreemd’ blijft, waar je je eigen plaats kunt zoeken en vinden of maken. Dergelijke plekken bieden ook veel kansen voor de sociale ontwikkeling, juist vanwege hun fijne ruimtelijke geleding: ‘geheime’ plekken, terreinspelen, ontmoetingsplaatsen.'

Scholen
De auteur ziet een belangrijke taak voor scholen: 'Scholen kunnen op hun schoolterrein of als dat niet mogelijk is zo dicht mogelijk bij de school zorgen voor een omgeving waarin kinderen actief betrokken kunnen zijn bij natuur: door spelen, door het zorgen voor natuur, door het leren over natuur. Er zijn voldoende sterke argumenten voor natuur als krachtige leeromgeving.'

Kees Both: 'Aardekinderen, Leven met en leren over de natuur'. Gepubliceerd in De Wereld van het Jonge Kind, oktober 2005 .

Lees meer...

Ruimte voor de Jeugd in Nederland aan de slag met General Comment van Verenigde Naties

Het VN-comité inzake de Rechten van het Kind heeft in 2013 een General Comment (GC) uitgebracht waarin alle regeringen worden opgeroepen optimale speelkansen voor kinderen mogelijk te maken. Dat is - ook in westerse landen - helaas lang niet overal vanzelfsprekend. Een aantal participanten van RvdJ is op mondiaal niveau betrokken geweest bij de totstandkoming van het GC17, vanuit IPA, European Network Childfriendly Cities en de Toy Library Association. Het GC biedt een ingang voor een dialoog met overheden en instellingen over verbetering van hun beleid en praktijk op een aantal concrete punten.
 
Spelen raakt vele beleidsterreinen: vele NGO's vragen er aandacht voor en lopen tegen dezelfde problemen aan bij de financiering van speelmogelijkheden. Door gezamenlijk op te trekken kunnen we het belang van spelen beter behartigen. Het gaat bv om én natuurbeleving én sporten én kunstzinnige vorming én vrij spelen in de buurt, maar ook spelen op en rond school, in ziekenhuizen en voor kinderen/jongeren die extra aandacht nodig hebben. Spelen zit impliciet in het hele kinderrechtenverdrag verweven, maar krijgt als essentiële bezigheid voor kinderen te weinig expliciete aandacht in de beleidsdiscussies. Het Platform Ruimte voor de Jeugd staat voor een intersectorale benadering en samenwerking voor het recht op ruimte, spel, participatie en zelfstandige mobiliteit. Daarom heeft RvdJ het initiatief genomen om te werken aan de implementatie van het GC in Nederland.
 

Lees meer...